TARIMSAL DESTEKLEME ÖDEMELERİ ÜZERİNDEN TAHSİL EDİLEN GELİR
VERGİSİNİN İADESİ:
GİRİŞ:
1- 193 sayılı kanunun 94. Maddesi ile 03.02.2009 tarih ve 2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu
kararı gereği tevkifat oranları belirlenmiştir. Çiftçilerimize yapılan desteleme ödemeleri gelir
vergisinden muaf olmasına rağmen, İdare tarafından yapılan ödemelerden gelir vergisi
kesilerek ödeme yapılmaktaydı. Bunun üzerine bazı çiftçilerimiz tarafından vergi
mahkemelerinde zaman zaman davalar açılmış ve alınan ödemelerin iadesi istenmiştir.
2- Aynı konuda dava Danıştay incelemesine tabi tutulmuştur. 21.04.2021 tarihinde Danıştay
kararını açıklamıştır. Danıştay 3. Vergi Dairesi 2021/37 E. Ve 2021/2092 k. Sayılı kararında
çiftçilerden yapılan gelir vergisi kesintilerini hukuka aykırı bulmuş ve Şanlıurfa Vergi
Mahkemesinin kararını kanun yararına bozmuştur. Danıştay kararından sonra benzer
konularda açılan davaların sayısı arttığı gibi ,kanun koyucudan düzenleme yapılması
beklentisi oluşmuştur.
193 SAYILI KANUNUN GEÇİCİ 92. MADDESİ:
3- 14.10.2021 tarihinde 7338 sayılı kanunun 11. Maddesi ile 193 sayılı kanuna geçici 92.
Madde eklenmiştir. Söz konusu kanun 26.10.2021 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe
girmiştir. İlgili kanun maddesi şu şekildedir: ”Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce
kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılan tarımsal destek ödemeleri üzerinden tevkif
edilerek tahsil edilen gelir vergisi, çiftçilerin düzeltme zamanaşımı süresi içerisinde tarha
yetkili vergi dairelerine başvurmaları ve dava açmamaları, açılmış davalardan vazgeçmeleri
şartıyla, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun düzeltmeye ilişkin hükümleri uyarınca, tahsil
tarihinden itibaren aynı Kanunun 112 nci maddesinin (4) numaralı fıkrası hükmüne göre
hesaplanacak faizi ile birlikte red ve iade edilir.
Bu madde hükümlerinden yararlanmak üzere vazgeçilen davalarla ilgili olarak daha önce
verilmiş ve kanun yolu tüketilmemiş kararlar uyarınca, taraflara tebliğ edilip edilmediğine
bakılmaksızın işlem yapılmaz, idarece de açılmış davalar sürdürülmez, faiz, yargılama
giderleri ve vekâlet ücretine hükmedilmez, hükmedilmişse ödenmez. Hakkında kesinleşmiş
yargı kararı bulunanların iade talepleriyle ilgili olarak bu madde hükmü uygulanmaz.”
4- Kanun metninde geçen ” tarımsal destek ödemeleri” kapsamına hangi kalemde yapılan
ödemelerin girdiği üzerinde durulması gerekmektedir. Bunun için Tarım kanunun
incelenmesi gerekmektedir. 5488 sayılı Tarım Kanunun 19. Maddesinde sayılan göre tarımsal
destek araçları şunlardır:
” a) Doğrudan gelir desteği: Üreticilere, tarımsal üretim amacıyla işledikleri araziler için
Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen birim ödeme miktarı üzerinden, doğrudan ödeme
yapılır. Ödeme miktarları, üreticilerin tarım politikaları amaçları ve çevre koruma
koşullarına uyumunu kolaylaştırmak üzere farklı düzeylerde belirlenebilir. Doğrudan gelir
desteği ödemelerine ilişkin esas ve usûller, bu Kanunun temel yapısıyla çelişmeyecek şekilde,
her yıl Kurulun tavsiyesi ile Bakanlık tarafından çıkarılacak uygulama tebliğleri ile
belirlenir. Uygulama tebliğleri, ilgili yılın ilk iki ayı içerisinde yayımlanır. Bakanlık,
gerektiğinde ek tebliğler çıkarabilir.
b) Fark ödemesi: Çiftçilere üretim maliyetleri ile iç ve dış fiyatlar dikkate alınarak
fark ödemesi desteği verilir. Fark ödemesi desteği öncelikle arz açığı olan ürünleri kapsar.
Her yıl, fark ödemesi kapsamına alınacak ürünler ile ödeme miktarları Kurul tarafından
belirlenir. Fark ödemesinden yararlanacak çiftçilerden üretim faaliyeti ve ürünlerin satışına
ilişkin belgeler istenebilir.
c) Telafi edici ödemeler: Üreticilerin arz fazlası olan ürünlerin üretiminden
vazgeçerek alternatif ürünlere yönelmeleri teşvik edilir. Üreticilere, arazilerinde alternatif
ürünleri yetiştirmelerinden dolayı karşılaşabilecekleri gelir kayıplarını önlemek üzere telafi
edici ödeme yapılır. Her bir üretici için yapılacak ödeme miktarı, üreticinin alternatif
ürünlerin üretimine ayırdığı arazi miktarı ile birim ödeme miktarının çarpımı suretiyle
hesaplanır. Üreticilerin bir araya gelerek, alternatif ürünlerin işlenmesi ve pazarlanması için
yapacakları yatırımların finansmanı için ek ödemeler yapılabilir. Telafi edici ödemelerin
ürün kapsamı, ürünler bazında birim ödeme miktarları, ödeme süreleri ve ek ödeme
miktarları her yıl Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.
ç) Hayvancılık destekleri: Hayvancılık faaliyetlerinde ırk ıslahı, kaba yem üretiminin
artırılması, verimliliğin artırılması, işletmelerin ihtisaslaşması, işletmelerde hijyen
şartlarının sağlanması, hayvan sağlığı ve refahı, hayvan kimlik sisteminin teşviki, hayvansal
ürünlerin işlenmesi ve pazarlanması ile bunlarla ilgili kontrol, takip ve standartların
iyileştirilmesi ve su ürünlerinin desteklenmesi amacıyla destekleme tedbirleri alınır.
Hayvancılık desteklemelerinde, bölge ve iller bazında farklı destekler uygulamaya ve ödeme
miktarlarını belirlemeye, Cumhurbaşkanı yetkilidir.
d) Tarım sigortası ödemeleri: Üreticilerin, üretim materyallerini ve ürünlerini
sigorta ettirmelerini teşvik etmek üzere, sigorta prim bedellerinin bir kısmı Devlet tarafından
karşılanır. Tarım sigortasından yararlanacak ürünler ile teminat altına alınacak riskler
Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.
e) Kırsal kalkınma destekleri: Kırsal gelirlerin artırılması ve çeşitlendirilmesi, kırsal
altyapı (…)(2) ve sosyal yapının güçlendirilmesi, modern sulama sistemlerinin geliştirilmesi
ile doğal kaynakların korunması ve geliştirilmesi amacıyla, kırsal toplum kesimlerinin
birlikte veya ferdî olarak yürütecekleri yatırım projelerinin maliyetinin bir kısmı, masraf
paylaşma esasına göre, Devlet tarafından karşılanır. Kırsal kalkınma destekleri uygulaması
Bakanlık tarafından yapılır. Kırsal yatırımların desteklenmesinde, köy ve diğer kırsal alanda
yaşayan topluma istihdam sağlayıcı tarımsal ve tarım dışı ekonomik yatırımlara öncelik
tanınır. Kırsal kalkınma destekleri çerçevesinde desteklenecek projeli yatırımlarda; hedef
kitle ve yerel paydaşların katılımı, tabandan yukarı yaklaşım, sürdürülebilirlik, uygun
teknolojilerin kullanılması ve modern işletmecilik sistemlerinin yaygınlaştırılması ilkelerine
uyulması esastır. Desteklenecek yatırım projelerinin konuları, desteklemelerin proje türleri
bazında hangi oranlarda yapılacağı ve uygulamaya dönük diğer hususlar, Cumhurbaşkanı
tarafından belirlenir.
f) Çevre amaçlı tarım arazilerini koruma programı destekleri: Erozyon ve olumsuz
çevresel etkilere maruz kalan tarım arazilerinde, işlemeli tarım yapan üreticilerin, arazilerini
doğal bitki örtüleri, çayır, mera, organik tarım ve ağaçlandırma için kullanmalarını teşvik
etmek üzere, kendilerine belirli bir süreyi kapsayacak şekilde, çevre amaçlı tarım arazilerini
koruma programı destekleri sağlanır. Ödemeler, Bakanlık ile üreticiler arasında akdedilecek
sözleşmelere dayalı olarak ve birim arazi üzerinden yapılır. Her bir üretici için yapılacak
çevre amaçlı tarım arazilerini koruma programı destekleri ödemesi, üreticilerin bu program
için tahsis edecekleri arazi miktarı ile birim ödeme miktarının çarpımı ile hesaplanır.
Üreticilerin, bu araziler üzerinde ayrıca çevre koruma tedbirleri almaları da istenir. Çevre
amaçlı tarım arazilerini koruma programı destekleri ödemelerinin hangi arazilerde
uygulanacağı, sözleşmelerin kapsamı, ödemelerin süresi ve ödeme miktarları Cumhurbaşkanı
tarafından belirlenir.
g) Diğer destekleme ödemeleri: Araştırma, geliştirme ve tarımsal yayım desteği,
pazarlama teşvikleri, özel depolama yardımı, kalite desteği, piyasa düzenlemeleri desteği,
organik üretim desteği, imha desteği, ürün işleme desteği, gerektiğinde bazı girdi destekleri
ile tarım havzaları destekleri ve benzer konularda destekleme araçları kullanılabilir. Bu
destekleme araçları her yıl Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.”
5- Kanaatimizce kanunda sayılan tarım ve hayvancılık faaliyetleri kapsamında çiftçilerimize
yapılan tüm ödemeler üzerinden kesilen gelir vergisinin iadesinin yapılması gerekmektedir.
Kanun maddesi gereği çiftçilerimize yapılan tarımsal desteleme ödemeleri üzerinden yapılan
gelir vergisi kesintilerinin 213 sayılı kanun ”düzeltme”ye ilişkin zamanaşımı süresi içerisinde
ödeneceği belirtilmiştir. Ödemeler gecikme faizi ile birlikte yapılacaktır. Ödemeleri almak
için gereken şartlar ise kanunda şu şekilde ifade edilmiştir. a) Tarha yetkili vergi dairelerine
başvuru, b ) Aynı konuda iade için dava açmama ve açılmış davalardan vazgeçme. Bu şartlar
dahilinde yapılan kesintilerin gecikme faizi ile ödecektir.
6- Yapılacak başvurularda 213 sayılı Vergi Usul Kanunun 116. Ve devamı maddeleri
uyarınca düzeltme hükümlerine atıf yapıldığından, yapılacak başvuruların düzeltme
hükümleri uyarınca ve düzeltme zamanaşımı süresi içerisinde yapılması önemlidir. Herhangi
bir hak kaybına uğramamak için hukuki destek alınması gerekmektedir. Yapılacak başvuru
için iletişim kanallarımız ile bize ulaşabilirsiniz. 30.11.2021
